Szkoła Podstawowa im. gen. Józefa Gizy

HISTORIA KRZYŻA PRZYDROŻNEGO ZNAJDUJĄCEGO SIĘ PRZED SZKOŁĄ W WIELOGŁOWACH
- poszukiwania historyczne parlamentarzystów szkoły 2017/20

Badania historyczne niniejszego opracowania dokonano poprzez analizę starej kroniki szkolnej w Wielogłowach, „ Z kart historii…” artykułów w czasopiśmie parafialnym „Ziarnko Gorczycy”, wywiadu z opiekunami krzyża Państwem Janiną i Józefem Górka mieszkającymi na sąsiadującej ze szkołą działce od strony południowo- zachodniej oraz nauczycielami naszej szkoły Panią Janiną Dudczyk i Panem Januszem Rojkiem.
Poszukiwania historii przydrożnego krzyża rozpoczęliśmy cofając w czasie o prawie 130 lat. Zapraszamy na krótką wyprawę w czasie by odnaleźć ślady dawnych wydarzeń. W toku poszukiwań spróbujemy przekazać informacje o historii tego ważnego zabytku kultury i wiary społeczności Wielogłów.
Jak można dowiedzieć się z różnych źródeł krzyże stawiano, by uczcić ważne wydarzenia, potwierdzić swoje religijne zaangażowanie, podziękować za uratowanie życia czy otrzymane łaski. Były też znakami, które wyznaczały granice gruntów czy miejscowości. Służyły jako drogowskazy. Miały chronić miejscowości przed epidemiami.
Jaka była rola naszego przyszkolnego krzyża trudno powiedzieć, gdyż upłynęło już tyle lat a dokładnego celu, wydarzenia, które skłoniły naszych przodków do jego postawienia w tym miejscu nie znamy.
Według kroniki szkolnej pisanej przez pana J. Regieca (1875-1880) najstarsze podania ustne mówiły, że w 1813 roku istniała na terenie Wielogłów szkoła. Nauczanie dzieci odbywało się w budynku tzw. organistówki przy wielogłowskiej parafii a nauczyciel mieszkał na dworze państwa Wielogłowskich, czyli nie było to na dzisiejszych gruntach szkolnych.
Za czasów Pana J. Regieca pierwszego kronikarza szkoły zakupiono kawałek ziemi na mieszkanie nauczycieli i pomieszczenia gospodarcze. Następny nauczyciel Józef Zaręba dokończył budowę pomieszczeń szkolnych. Zamiast jednej klasy wybudował 2 klasy, a było to w 1890 r. „Zakupiony grunt podzielił na 7 parceli, na miedzach posadził drzewka owocowe”. Być może, aby uczcić tę wiekopomną chwilę uzyskania gruntu pod budowę szkoły postawiono na parceli szkolnej drewniany krzyż…….
Czasy wtedy były ciężkie Polska była pod zaborami, często panował głód, epidemie, było przeludnienie wsi, człowiek był bardzo zależny od przyrody i drugiego człowieka. Jednak ludziom zależało na kształceniu dzieci, które w szkole w Wielogłowach polegało wtedy na nauce: pisania, rachunków, przyrody i techniki. Na pewno nie była to taka szeroka wiedza jaką można zdobywać obecnie. Nie było telefonu, prądu a wieści przychodziły z opóźnieniem i były przekazywane ustnie, aż trudno nam sobie to teraz wyobrazić w dobie Internetu i smartfonów.
W 1905 roku posadę nauczyciela w szkole objął Adam Czajka a z pisanej przez niego szkolnej kroniki dowiadujemy się o wcześniejszych latach działalności szkoły. Był już wtedy Zarząd Szkoły, któremu przewodził Antoni Kosterkiewicz właściciel Wielopola. Z dokumentów, które posiadał Pan Czajka możemy się dowiedzieć o niektórych ważniejszych wydarzeniach z życia szkoły i Wielogłów, a szczególnie o krzyżu, którego początków istnienia szukamy.
Pierwsza wzmianka o krzyżu na gruntach szkoły pojawia się, w kronice szkoły 1909 r. Nauczyciel szkoły Adam Czajka wspomina w niej, że w dzienniku urzędowym, który czytał otrzymał 100 koron nagrody za wzorcowe prowadzenie ogrodu szkolnego. Z powyższych pieniędzy przeznaczył 10 koron na odnowienie krzyża znajdującego się w rogu ogrodu przy drodze gminnej od strony południowo – zachodniej. „Krzyż ten wstawiony tam przez kogoś chylił się już po 19 latach do zupełnego upadku„ (kronika szkolna). Z powodu zniszczenia krzyża Pan Czajka z księdzem proboszczem Janem Stasińskim wspólnymi kosztami odnowili go w roku 1909.
Wynika z tej informacji konkluzja, że prawdopodobnie pierwszy krzyż postawiono w 1890 r. Nie wiadomo natomiast z jakich powodów kroniki parafialne od 1890 - 1900 nie były prowadzone przez wcześniejszego proboszcza ks. J. Piątka i tym samym nie można uzyskać żadnych informacji na temat krzyża przy szkole z dokumentów parafii (dane z „Ziarnka Gorczycy”).
W gazetce parafialnej „Ziarnko Gorczycy” z 26 marca 2002 roku podano, iż pierwszy krzyż przy szkole został wzniesiony przez Stanisława i Julię Kulig(rodziców Pani Janiny Basta) w 1913 roku, co nie było by zgodne z informacjami zawartymi w naszej kronice szkolnej, gdyż Pan Czajka podaje dokładną datę i koszty poniesione na odnowienie krzyża 1909r. (tj. 4 lata wcześniej). Możemy jedynie przypuszczać, że zaistniały wydarzenia, których nie zawarto lub nie chciano zawrzeć w żadnych dokumentach.
Na starym zdjęciu 1928 r. widzimy przy szkole pasiekę nowego kierownika szkoły Stanisława Lisiewicza i co ważne znajduje się tam również krzyż, którego historii dziejów szukamy.

 1

W parafialnym czasopiśmie „Ziarnko Gorczycy” podane jest w kąciku Z kart historii.., iż w 1936 roku w miejscu poprzedniego krzyża stanął nowy drewniany krzyż wykonany przez Stanisława Kuliga i jego córkę Janinę Basta, właścicieli gruntu od strony pd-zach. Jest to już trzeci wykonany nowy krzyż.

.234

Jednak i ten krzyż zostaje zniszczony w grudniu 1960 w wyniku wichury. Drewno na nowy krzyż zostaje ofiarowane w 1960 przez pana Józefa Fałowskiego z Wielogłów. Nowo wykonany krzyż przez Państwa Janinę (z domu Basta) i Józefa Górków zostaje przeniesiony bliżej szkoły, co potwierdza poniżej zamieszczone zdjęcie. Prawdopodobnie krzyż został przeniesiony na obecne miejsce przy wjeździe do szkoły, kiedy doprowadzono gaz do szkoły. Krzyż ten stoi w tym miejscu do dnia dzisiejszego i ma już 60 lat.

 5

Pani Janina Dudczyk nauczyciel historii przekazała ciekawą informację o tradycji związanej z tym krzyżem, która świadczy, że to miejsce było ważne dla wielu pokoleń społeczeństwa Wielogłów. W 1974r. kiedy była wykonana instalacja gazowa szkoły i remont chodnika została przygotowana i zakopana pod krzyżem przez uczniów szkoły kapsuła czasu zawierająca różne przedmioty szkolne. Plan tego przedsięwzięcia można obejrzeć na rysunku poniżej wykonanym przez uczniów i nauczycieli. W 1989r. kiedy odbyły się pierwsze wolne wybory do Sejmu i Senatu Rzeczpospolitej Polskiej została odkopana skrzynia i zorganizowana wystawa. Uzupełnioną przez uczniów szkoły o nowe rzeczy (przybory szkolne, mundurek, tarcze) drewnianą skrzynię ponownie zakopano pod krzyżem.
W kronice szkolnej znajduje się stara koperta z informacją o tej kapsule i działaniach uczniów. Zawarto się w niej zapis „Otworzyć w 2006”, niestety do dziś nie wiemy dlaczego wybrano taką datę i czy skrzynię otwarto.

67

8


Kapsuły przyszłości nie udało się odnaleźć podczas prac konserwatorskich prowadzonych w 2019 roku przez sołectwo w Wielogłowach, kiedy wykopano dół pod betonowy postument krzyża.
Aby tradycji stało się zadość w 2018 roku nową kapsułę czasu z pamiątkami dla przyszłych pokoleń kolejne pokolenie uczniów Szkoły w Wielogłowach zakopało pod głazem przy „Dębie wolności” od strony północnej naszej szkoły w 100 rocznicę odzyskania przez Polskę Niepodległości.
Obecny krzyż jest już czwartym krzyżem. Został on postawiony przez Janinę i Józefa Górka, którzy dotychczas opiekowali się krzyżem. Pani Janina wspominała podczas wywiadu, jak będąc małą dziewczynką uczyła się robić kwiatki z bibuły i stroić krzyż razem z mamą na najważniejsze święta: Boże Ciało i Wielki Tydzień. Wspominała jak trudno było się nauczyć konserwować kwiatki z bibuły w wosku, aby stały się sztywniejsze i bardziej odporne na wilgoć. Mówiła, że zawsze czuła wielką radość ze strojenia krzyża przy naszej szkole i od kilku pokoleń było to tradycją w jej rodzinie.
Nauczyciel naszej szkoły pan Janusz Rojek wspominał, że zawsze jego mama (ostatni mieszkający na terenie szkoły nauczyciel) w Wielki Piątek zapalała z okazji ważnych świąt znicz pod krzyżem. Pamiętał że w latach 80 w czasach „Solidarności” pod krzyżem przygotowano nawet ołtarz na Boże Ciało. Wspomina również czasy okupacji sowieckiej, kiedy walczono z religią w szkole i zdjęto wtedy krzyże z klas, ale rodzice uczniów nie pozwoli zabrać drewnianego krzyża stojącego przed szkołą. W czasie kiedy zaczął się ruch solidarnościowy rodzice z powrotem zawiesili na ścianach w klasach krzyże a ówczesny dyrektor szkoły pomimo strachu ich już nie zdjął.
Parlamentarzyści szkoły w 2017r. zaczęli interesować się krzyżem, zasadzili kwiaty oleandry i iglaki pod krzyżem oraz ozdabiali flagą biało-czerwoną krzyż na uroczystości patriotyczne. Zrodziła się idea poszukiwania historii krzyża przy szkole i potrzeba odnowienia go a następnie poszukiwania sponsorów na jego remont. Na apel odpowiedział Pan sołtys Wielogłów Paweł Basta angażując się całym sercem w odnowienie krzyża przy szkole.

9


Wcześniej krzyż był odnawiany przez konserwatorów szkolnych dzięki czemu przetrwał wiele lat, ale wymagał gruntownej renowacji. W 2019 roku dzięki staraniom pana Pawła Basty na 101 rocznicę odzyskania przez Polskę niepodległości stanął przy szkole pięknie odnowiony pod okiem konserwatorskim krzyż z zachowaniem dawnych elementów. Stanął on na betonowej podstawie, aby nie ulegał zniszczeniu w ziemi i osadzony w konstrukcji metalowej, pomalowany kryjącą specjalną farbą, aby jeszcze dłużej przypominał przyszłym pokoleniom o naszych korzeniach i dbaniu o spuściznę kulturalną i religijną, jaką pozostawili nam przodkowie.
W połowie wysokości dłuższego boku tego krzyża znajduje się napis „Panie zmiłuj się nad nami” a na metalowej tabliczce a miedzy jego ramionami metalowa figurka Ukrzyżowanego Pana Jezusa.

10

Biorąc pod uwagę dane z kroniki szkolnej można przyjąć, że w 2020 roku jest 130 rocznica powstania krzyża. Uroczyste obchody tej rocznicy w maju pokrzyżowała nam pandemia covid19 i zamknięcie szkoły.
Parlamentarzyści szkoły deklarują opiekę nad tym krzyżem, zapalanie zniczy w ważne wydarzenia i dekorowanie krzyża z okazji świąt religijnych i patriotycznych.
Dzięki zainteresowaniu parlamentarzystów historią przyszkolnego krzyża udało się zebrać powyższe informacje. Jeżeli ktoś ma wiedzę o tym zabytku nieujętą w niniejszym opracowaniu proszony jest o kontakt.

Ewa Kamińska koordynator
Parlamentu Szkoły w Wielogłowach

TYDZIEŃ KULTURY JĘZYKA POLSKIEGO

Uchwała Parlamentu Szkolnego

W odniesieniu do faktów, iż współcześnie napotykamy na szereg świadomych nieprawidłowości językowych, wynikających z ulegania modzie na zapożyczenia językowe, zwłaszcza z języka angielskiego, powszechne szerzenie się wulgaryzmów, czym epatuje telewizja i filmy, Internet, szkolny korytarz, braku elementarnej kultury języka w wypowiedziach polityków, sportowców a nawet artystów - Parlament Szkoły Podstawowej im. gen. J. Gizy w Wielogłowach niniejszą uchwałą ogłasza ,,Tydzień Kultury Języka Polskiego". Zobowiązujemy całą społeczność szkolną, aby w dniach 17- 21 II 2020r. w szczególny sposób dbała o piękno Mowy Ojczystej!
Każda klasa napisze w tym tygodniu dyktando ortograficzne, a chętni uczniowie wezmą udział w konkursie pięknego czytania.
Pamiętajmy, iż język polski stanowi skarbnicę kultury narodowej, nasi przodkowie tworzyli go, rozwijali, by potem przelewać na papier uczucia i marzenia. Każdy patriota zobowiązany jest do pielęgnowania tego dziedzictwa. Mamy nadzieję, iż nasz apel przyniesie w Tygodniu Kultury Języka Polskiego wyłącznie piękne słowa.

001.jpg

 

ZAGROŻENIA DLA JĘZYKA I KULTURY NARODOWEJ

Wraz z rozwojem kultury masowej nasiliły się w ostatnich latach zjawiska degradacji kultury i języka polskiego. W środkach masowego przekazu – w telewizji i w radiu, w filmach, piosenkach, gazetach i na forach internetowych – widać wyraźnie upadek języka i obyczaju. Zjawiska te budzą uzasadniony niepokój. Co dwa tygodnie znika bezpowrotnie jeden język, a jednocześnie ogromna część związanego z nim bogactwa intelektualnego i kulturalnego - alarmują językoznawcy
Język polski najbardziej kaleczy brak świadomości językowej, pozorny luz i niechlujność wymowy, które są tłumaczone przewrotnie wolnością słowa. Żyjemy w czasach, w których wszystko trzeba podkreślić mocnym słowem, mocnym przymiotnikiem, inaczej jest bezwartościowe. Niektórzy ludzie z mocnych słów znają tylko te wulgarne, więc używają ich, żeby zwrócić na siebie i uwagę na to, co mówią.
Szczególnie niepokojącym zjawiskiem jest wulgaryzacja języka i lekceważenie kultury narodowej. Jesteśmy świadkami wprowadzania do przestrzeni publicznej zwrotów prymitywnych i obraźliwych, niegodnych chrześcijanina i Polaka. „Wyrazem naszego szacunku do człowieka – mówił kiedyś czekający w tym roku na beatyfikacje Sługa Boży Kard. Stefan Wyszyński – jest posługiwanie się mową ojczystą, przemawianie językiem czystym, pięknym, takim, który jak czerpak umie z myśli ludzkiej wziąć całą treść, by zamknąć ją w słowie”. Stopniowo dojrzewają w nas nowe wymogi, chcemy, bowiem mieć przestrzeń, w której czujemy się dobrze, kulturalnie, bezpiecznie.
Komunikacja internetowa doskonale odzwierciedla tempo współczesnego świata. Na próżno możemy tam szukać zdań złożonych czy wielokrotnie złożonych. To już tylko w szkole. Podobnie jak znaki interpunkcyjne. Natomiast natrafimy w sieci na lol, cya, thx, na emotikony wyrażające emocje jednym znakiem, co niewątpliwie zubaża polszczyznę. Bo okazuje się w pewnym momencie najbliższej nam osobie nie umiemy powiedzieć w kulturalny sposób, co nas denerwuje, czy, chociażby, co czujemy. Również nieużywanie polskich liter w korespondencji e-mail jest zagrożeniem dla polszczyzny.
Zubożenie języka polega na tym, że my Polacy coraz mniej czytamy. Przez to nasz bierny słownik jest coraz uboższy. A jak ten słownik bierny jest ubogi, to słownik czynny staje się jeszcze uboższy.
Godne podkreślenia są takie inicjatywy krajowe, jak chociażby coroczny plebiscyt na „Mistrza Mowy Polskiej” – osobę, która w życiu publicznym posługuje się wzorową polszczyzną. Na uwagę zasługuje „Dyktando Ogólnopolskie”, które już od wielu lat gromadzi entuzjastów języka polskiego. Wiele dobrego w rozwój psychiczny, intelektualny i moralny najmłodszego pokolenia Polaków wnosi też kampania społeczna „Cała Polska czyta dzieciom”.
Należy więc popularyzować piękną i poprawną polszczyznę. Przede wszystkim przez obcowanie z dobrą literaturą, z pięknym językiem, można pracować nad językiem własnych wypowiedzi. Kontakt ze słowem pisanym pozwala utrwalać prawidłową pisownię ortograficzną, a korzystanie z dobrych wzorców literackich na wzbogacanie zasobu słownictwa i poznawanie różnorodności stylów pisarskich.
O tym, że w języku polskim można pięknie wyrażać stan ducha, emocje, tworzyć wartościową literaturę świadczą, m.in. Literackie Nagrody Nobla przyznane Henrykowi Sienkiewiczowi, Władysławowi Reymontowi, Czesławowi Miłoszowi, Wisławie Szymborskiej i Oldze Tokarczuk. Ponadto niezwykłym autorytetem naszych czasów był papież Jan Paweł II, człowiek wielkiego słowa i ducha.

Debata Parlamentu Szkolnego 21.01.2020r. na temat „ Samorząd –samorządność”

Pod koniec pierwszego półrocza w naszej szkole odbyła się debata Parlamentu Szkolnego, w której wzięło udział 20 parlamentarzystów z klas starszych. Miała służyć pogłębieniu wiedzy na temat samorządności i przygotowaniu do spotkania z lokalnymi przedstawicielami władzy samorządowej w naszej miejscowości. Na początku nauczyciel koordynujący przedstawił główny temat dyskusji, jakim jest samorządność i poprosił o przedstawienie swoich przemyśleń na ten temat, do którego uczniowie mieli przygotować się w domu. Uczniowie przedstawili jak rozumieją to pojęcie, nastręczało to trochę trudności zwłaszcza, że dla niektórych była to pierwsza możliwość publicznego wyrażania swoich myśli i poglądów przy realnej ocenie swoich kolegów. Następnie zastanawiano się nad cytatami Janusza Korczaka na temat samorządności i czy nadal są aktualne. Uczniowie na zakończenie dyskusji na temat samorządności względem siebie i innych oraz instytucji samorządowych doszli do podjęcia uchwały, że należy „zachęcić osoby, aby zrozumieli, że nie wolno nikogo poniżać, tym samym go krzywdzić, sprawiać mu przykrości, ze względu na to, że jest inny”. Druga inicjatywa uczniów, nad którą rozgorzała dyskusja było poruszenie tematu swojego bezpieczeństwa w kontekście działań, jakie, by zrobili będąc samorządowcami. Postanowili napisać petycje do przedstawicieli lokalnego samorządu o potrzebie bezpiecznego przejścia dla pieszych na głównej drodze. Po debacie umieszczono na gazetce parlamentu wiadomości poświęcone organom samorządowym w Polsce

001.jpg

Godło

Platforma Office365

Office 365

O365

ZŁOTE JABŁKO SĄDECKIE

jabko2

"Złote Jabłko Sądeckie"
dla Zespołu Szkół w Wielogłowach

Certyfikat

logo cert

Dyplom MEN

Dyplom od Pani Minister MEN
Anny Zalewskiej

dyplom

Dobra Szkoła - reforma MEN

logo

Kon. - Silni wiedzą - mocni w życiu

Licznik odwiedzin

1325907
Dzisiaj
W tym tygodniu
W tym miesiącu
Łącznie
108
3456
108
1325907

Twoje IP: 18.213.192.104
2020-12-01 01:58